Μορφές Κακοποίησης

             

                  «ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ»
55
 Η βία που ασκείται κατά των γυναικών µπορεί να εκδηλωθεί ως φυσική,
σεξουαλική, ψυχολογική, κοινωνική, οικονοµική, πολιτική, θρησκευτική ή άλλη µορφή
κακοποίησης. Παρόλη την κοινωνική πρόοδο, συνεχίζεται ακόµη και σήµερα η
καταπάτηση των δικαιωµάτων της γυναίκας και είναι ευρύτερα γνωστό ότι οφείλεται
στη διαφορά φύλου µε κύριες µορφές κακοποίησης τις παρακάτω:
Βιασµό και σεξουαλική παρενόχληση
Συζυγικές βιαιότητες
Εξαναγκασµό σε γάµο, τεκνοποιία και αναγκαστική στείρωση
Ακρωτηριασµοί γεννητικών οργάνων
Σεξουαλική σκλαβιά
Χρησιµοποίηση του γυναικείου σώµατος σε πολεµικές διαµάχες. Μαζικοί
βιασµοί που οργανώνονται µε σκοπό την εθνική κάθαρση (π.χ. πρώην
Γιουγκοσλαβία, Ρουάντα, Σοµαλία)
Στα µουσουλµανικά κράτη θεωρείτο ο φερετζές σύµβολο υποταγής των
γυναικών το οποίο εκµεταλλεύονται πολιτικά οι φανατικού ισλαµιστές. 29
1) Σωµατική κακοποίηση
 Επειδή από τη φύση τους οι άνδρες είναι πιο δυνατοί από τις γυναίκες, σε µια
σωµατική πάλη, οι γυναίκες βρίσκονται σε µειονεκτική θέση. Ακόµα και εκείνες οι
γυναίκες που έχουν κάποια εκπαίδευση στην αυτοάµυνα, δεν έχουν τη δυνατότητα
να χρησιµοποιήσουν µε επιτυχία τις γνώσεις τους για ν’ αποκρούσουν µια επίθεση.
 Η µορφή της σωµατικής κακοποίησης είναι πιο φανερή και η πιο επικίνδυνη τόσο
για τη σωµατική ακεραιότητα, όσο και για την ίδια τη ζωή των γυναικών που πέφτουν
θύµατά της. Σε µια τέτοια περίπτωση οι κακοποιήσεις κυµαίνονται από πολύ µικρές
µέχρι πολύ µεγάλες σε σωµατικά αποτελέσµατα. Στις πολύ µικρές κακοποιήσεις
ανήκουν: ένα χαστούκι, ένα τσίµπηµα στο µάγουλο ή στο χέρι µια ελαφριά γροθιά και
τράβηγµα µαλλιών. Σε πολλές περιπτώσεις αυτές οι επιθέσεις γρήγορα
κλιµακώνονται σε µεγαλύτερες.
 Οι µεγαλύτερες κακοποιήσεις περιλαµβάνουν: χαστούκια και γροθιές στο πρόσωπο
και στο κεφάλι, κλωτσιές και γροθιές σ’ όλο το σώµα, φράξιµο της αναπνοής µέχρι
λιποθυµίας, σπρώξιµο και πέταγµα µέσα σε δωµάτιο, στη σκάλα ή πάνω σ’
αντικείµενα, στραµπούλιγµα ή σπάσιµο χεριών, καψίµατα από σίδερο, τσιγάρα ή
καυτά υγρά, τραύµατα από πέταγµα αντικειµένων, βίαιο ξύρισµα του ηβικού
τριχώµατος, βίαιες σεξουαλικές επιθέσεις, µαχαιρώµατα και ακρωτηριασµοί.
Εσωτερικές αιµορραγίες, αιµατώµατα, πρησµένα µάτια και σπασµένα δόντια.
 Σίγουρα αυτή η µορφή βίας είναι η πιο φανερή και η πιο επικίνδυνη τόσο για την
σωµατική ακεραιότητα, όσο και για την ίδια τη ζωή της γυναίκας. 25
2) Σεξουαλική κακοποίηση
 Η σεξουαλική κακοποίηση περιλαµβάνει: κρούσµατα από ηδονοβλεψίες,
κρούσµατα από επιδειξιµανείς, βιασµούς, αισχρά τηλεφωνήµατα, σεξουαλικά
πειράγµατα στο δρόµο, αποπλανήσεις και βιασµοί από πρόσωπα που έχουν
κοινωνικά επαγγέλµατα (γιατροί, κοινωνικοί λειτουργοί, εκπαιδευτικοί κλπ.)
 Ένα κοινό γνώρισµα των σεξουαλικών κακοποιηµένων γυναικών είναι ότι έχουν
πολύ λίγες γνώσεις για την φυσιολογική σεξουαλική συµπεριφορά πριν γνωρίσουν
τους άντρες τους. Αποδίδεται ίσως ότι έχουν µεγαλώσει σε οικογένειες όπου η
συζήτηση για την σεξουαλική επαφή είναι απαγορευµένη.
 Η σεξουαλική ζήλια είναι πάντα παρούσα στις σχέσεις κακοποίησης. Ο δράστης
κατηγορεί συνέχεια τη γυναίκα του για σεξουαλικές σχέσεις µ’ άλλους άντρες.
Οποιοσδήποτε φέρεται καλά στην κακοποιηµένη γυναίκα γίνεται στόχος της
σεξουαλικής ζηλοτυπίας του δράστη. Μεταξύ των στόχων της ζηλοτυπίας µπορεί να
είναι ο προϊστάµενος, οι συνάδελφοί της, οι γείτονες, ο κοµµωτής κλπ. συχνά αυτή η
παράλογη ζήλια επεκτείνεται και στις φίλες της γυναίκας. Χωρίς αµφιβολία οι
κακοποιηµένες γυναίκες αυτοαποµονώνονται από τους άλλους ανθρώπους.
 Οι κακοποιηµένες γυναίκες συχνά κατηγορούνται ότι προκαλούν σεξουαλικά τους
άλλους άντρες. Κατηγορούνται ότι ντύνονται προκλητικά µε υπερβολικό βάψιµο και
χαµόγελο ελκυστικό. 30

3) Ψυχολογική κακοποίηση
 Η σωµατική και σεξουαλική κακοποίηση αποτελούν τις πιο επικίνδυνες αλλά εξίσου
οδυνηρή είναι και η ψυχολογική, η οποία περιλαµβάνει:
• Πλήρη έλεγχο και κατάκριση των σχέσεων της γυναίκας µε άλλους
ανθρώπους
• Κοινωνική αποµόνωση από φίλους και συγγενείς
• Στέρηση της ελευθερίας που έχει ως αποτέλεσµα τον πλήρη έλεγχο των
κινήσεων της γυναίκας
• Απειλές και εκβιασµούς για τη µονοµερή κηδεµονία των παιδιών
∆ηµιουργία αισθηµάτων ανικανότητας σε διάφορα θέµατα, υποτίµησης της
αξιοπρέπειας, ταπείνωσης, εξευτελισµούς και απειλές για την σωµατική της
ακεραιότητα.
 Όλα αυτά οδηγούν τη γυναίκα σε σοβαρές ψυχικές διαταραχές και στην παγίδευσή
της στη σιωπή που καλύπτει τη βία µέσα στην οικογένεια.
 4) Οικονοµική κακοποίηση
 Άλλη µια µορφή κακοποίησης που δηλώνει την εξάρτηση της γυναίκας στον άνδρα,
είναι η οικονοµική, η οποία εκδηλώνεται:
-
 Όταν ο άνδρας απαιτεί τον απόλυτο έλεγχο των εσόδων και εξόδων µέσα
στην οικογένεια
-
 Όταν θέλει ο ίδιος να εγκρίνει τα έξοδα
-
 Όταν της αφαιρεί το δικαίωµα να διαχειρίζεται το µισθό της ή µέρος από τα
έσοδα του νοικοκυριού που της αναλογούν.
 Με αυτόν τον τρόπο ο άνδρας προσπαθεί να έχει οικονοµικά εξαρτηµένη την
γυναίκα ώστε να µην µπορεί εύκολα ν’ αποδεσµευτεί απ’ αυτόν. 25
 5) Αιµοµικτικός βιασµός
 Η εγκυµοσύνη που προέρχεται από αιµοµιξία έχει αποδειχθεί ότι αρκετές φορές
καταλήγει στην αναφορά του εγκλήµατος στην αστυνοµία. Πιο συγκεκριµένα, έχει
ερευνητικά αποδειχθεί ότι το 20% των υποθέσεων αιµοµιξίας, των οποίων γίνεται για
πρώτη φορά αναφορά στην αστυνοµία, έχουν ως θύµατα γυναίκες οι οποίες
βρίσκονται σε κατάσταση εγκυµοσύνης.
 Από άλλη έρευνα έχει βρεθεί ότι το 30% των υποθέσεων αιµοµιξίας, που
αναφέρονται στις διωκτικές αρχές, τα θύµατα είτε ήταν σε κατάσταση εγκυµοσύνης,
είτε είχαν προβεί σε άµβλωση. Τέλος, από την έρευνα βρέθηκε ότι η εγκυµοσύνη
οδήγησε στην αποκάλυψη των 12 από τις 58 υποθέσεις αιµοµιξίας που αναφέρθηκαν
στην αστυνοµία.
 Οι µητέρες θυµάτων σπάνια αναφέρουν το έγκληµα της αιµοµιξίας στην αστυνοµία.
Πολλές µητέρες αρνούνται να πιστέψουν την κόρη τους και απορρίπτουν τη µαρτυρία
ως ψεύτικη και ως προϊόν της φαντασίας της.
 Έχει αποδειχθεί ότι η πατρική αιµοµιξία συνήθως τερµατίζει όταν η κόρη
εκµυστηρεύεται το γεγονός σε κάποιο άτοµο έξω από το σπίτι, το οποίο µε τη σειρά
του αναφέρει το περιστατικό στην αστυνοµία.
Αντίθετα άλλη έρευνα έδειξε ότι οι αποκαλύψεις των θυµάτων σε κάποια πρόσωπα
εµπιστοσύνης σπάνια συµβάλλουν αποφασιστικά στο τερµατισµό του εγκλήµατος,
µολονότι µερικές φορές οδηγούν στην τελική οµολογία. Η αιµοµιξία µερικές φορές
έρχεται σε γνώση της αστυνοµίας και έµµεσα, όπως µετά από έναν οικογενειακό
καυγά (άσχετο µε την αιµοµιξία) όπου η κόρη ή η µητέρα πάνω στο θυµό τους για τον
δράστη µπορεί να οµολογήσουν το έγκληµα.
 Έχει υποστηριχθεί ότι οι κυριότεροι παράγοντες ανάκλησης της µήνυσης για
αιµοµιξία, από την µητέρα και την κόρη-θύµα είναι οι εξής: η αρνητική εµπειρία της
επαφής της αιµοµικτικής οικογένειας µε το γραφειοκρατικό ποινικό και κοινωνικό
σύστηµα παρέµβασης και η συνειδητοποίηση των οικονοµικών συνεπειών που θα
έχει µια ενδεχόµενη καταδίκη του πατέρα-δράστη.
 Σε περιπτώσεις που λάβουν χώρα και τα υπόλοιπα µέλη της οικογένειας, το
µυστικό προστατεύεται ευλαβικά, δηµοσιοποιείται παρορµητικά και µόνο σε
καταστάσεις έντονων ενδοοικογενειακών κρίσεων.
 Η αιµοµιξία είναι ένα έγκληµα το οποίο σπάνια αποκαλύπτεται, κρατείται ερµητικά
κλειστό στα τείχη της οικογένειας και τις περισσότερες φορές είναι ένα µυστικό που
το µοιράζεται µόνο το αιµοµικτικό ζευγάρι. Τις περισσότερες φορές αναφέρεται από
τρίτα προς το έγκληµα πρόσωπα ή αποκαλύπτεται µε τυχαίο και έµµεσο τρόπο. Οι
πρακτικές αναφορές της αιµοµιξίας διαφέρουν από αυτές του βιασµού µεταξύ
αγνώστων και γι’ αυτό οι σχέσεις των συµµετεχόντων είναι στενά συγγενικές και το
θύµα είναι εξαρτηµένο από το δράστη. Οι γυναίκες αυτές συνήθως δεν καταδίδουν
τον προσβάλλον τους για να µην στιγµατιστούν, ενώ η αστυνοµία επεµβαίνει ύστερα
από τις επίµονες προσκλήσεις. Το γεγονός αυτό είναι τόσο θλιβερό που οι
περισσότερες γυναίκες κρύβονται µετά από την κακοποίηση διότι θεωρούν τη
µεταχείριση αυτή ταπεινωτική µ’ αποτέλεσµα να χρειάζονται µεγάλο χρονικό
διάστηµα, καµιά φορά και όλη τους τη ζωή για να συνέλθουν από την καταστροφή
του ψυχικού τους κόσµου. 3
6) Οµαδικός βιασµός
 Το αδίκηµα του οµαδικού βιασµού στοιχειοθετείται από την παρουσία όλων των
παραγόντων που ισχύουν στον απλό βιασµό, αλλά διαπράττεται από περισσότερα
από ένα άτοµο, που ενεργούν από κοινού και συνδέονται µε κοινό δόλο το κοινωνικό
φαινόµενο της µεγάλης αύξησης του αριθµού των κρουσµάτων των οµαδικών
βιασµών οδήγησε τη νοµική καθιέρωση αυτής της έννοιας. ∆υστυχώς ο οµαδικός
βιασµός παρουσιάζεται ακόµη και σε µικρές ηλικίες και έχουµε πρόσφατα κρούσµατα
που αναστάτωσαν την κοινή γνώµη. Υπάρχουν επίσης καταγγελίες ότι πρόκειται για
φαινόµενο µε µεγάλη συχνότητα ακόµη και µέσα σε χώρους ακαδηµαϊκούς π.χ.
πανεπιστήµια, οικοτροφεία.
7) Εξαναγκασµός σε ασέλγεια
 Είναι η µορφή του βιασµού κατά την οποία µια γυναίκα µε την βία ή την απειλή
σπουδαίου και άµεσου κινδύνου εξαναγκάζεται σε συνουσία από άνδρα ή σε ανοχή
ασελγούς πράξης.
 Στη νοµική έννοια της ασελγούς πράξης εκτός απ’ τη συνουσία περιλαµβάνεται
«οποιαδήποτε πράξη του υπαιτίου προσβάλλοντος την αιδώ και τα ήθη,
κατευθυνόµενης δε εις την κακοποίησην ή την διερέθιση της γενετήσιας ορµής του
δράστη». Εποµένως ως ασελγή πράξη δεν είναι µόνο η συνουσία, αλλά και κάθε
άλλη πράξη που έχει γενετήσιο χαρακτήρα όπως είναι οι θωπείες στα γεννητικά
όργανα, στους γλουτούς και τους µηρούς, το φιλί στο στόµα, η στοµατική συνουσία, η
οµοφυλοφιλική σεξουαλική επαφή. Απ’ όλες τις παραπάνω µορφές εκτός από την
συνουσία, εκείνη που είναι δυνατό να διαπιστωθεί ιατροδικαστικά είναι η από το
απευθυσµένο παρά φύση συνουσία. Θεωρείται δράστης του αδικήµατος της
κατάχρησης σε ασέλγεια εκείνος που πετυχαίνει εξώγαµη συνουσία ή άλλη ασελγή
πράξη, εκµεταλλευόµενος την ανικανότητα του θύµατος προς αντίσταση που όµως
δεν δηµιούργησε ο ίδιος και χωρίς ν’ ασκήσει σωµατική ή ψυχική βία.
 Ανικανότητα προς αντίσταση θεωρείται εκείνη η κατάσταση κατά την οποία ένα
άτοµο αδυνατεί να συνειδητοποιήσει την γενοµένη σε αυτό γενετήσια προσβολή.
Τέτοιες καταστάσεις εκτός από την περιφροσύνη αποτελούν µέθη, η επήρεια
ναρκωτικών ουσιών, η αϋπνία, η λιποθυµία, η εξάντληση από κόπωση καθώς και η
σωµατική αναπηρία. Σε περιπτώσεις που αντικείµενο του αδικήµατος αυτού είναι
άτοµα παράφρονα, εκτός από την κλασική ιατροδικαστική εξέταση, απαιτείται και
ψυχιατρική εξέταση. 5
8) Σεξουαλικός εκβιασµός στο χώρο εργασίας
 Η αξιοπρέπεια της γυναίκας στους χώρους εργασίας θίγεται µε πολλούς τρόπους.
Οι προσβολές κατά κανόνα πνίγονται στη σιωπή, είτε από φόβο της γυναίκας µη
χάσει τη δουλειά της είτε από ντροπή.
Οι προσβολές µπορεί να πάρουν τη µορφή της παρενόχλησης της ανεπιθύµητης
οικειότητας, της λεκτικής προσβολής, της χειροδικίας και να φτάσουν έως τον
σεξουαλικό εκβιασµό. Η προσβολή προέρχεται από τον εργοδότη ή τον
προϊστάµενο.
 Οι γυναίκες που υφίστανται τις παρενοχλήσεις δεν τολµούν κατά κανόνα ν’
αντιδράσουν αλλά και όταν αντιστέκονται βρίσκονται σε λεπτή θέση, σε περιπτώσεις
που καταγγέλλουν την προσβολή δηµοσίως, κινδυνεύουν ν’ απολυθούν, να
µετατεθούν, να µην προαχθούν. Μετά από τέτοιες καταγγελίες και επεισόδια είναι
δύσκολο για µια γυναίκα να συνεχίζει να εργάζεται µε τρόπο οµαλό. Οι αρνητικές
επιπτώσεις συσσωρεύονται σε περισσότερα επίπεδα: στην καριέρα της, στην
ποιότητα δουλειάς της και στην ψυχική της υγεία. Η ενδεχόµενη σιωπηλή παραίτηση
της γυναίκας από τα δικαιώµατά της λόγω φόβου κυρώσεων και αντίποινων
εξουδετερώνει όλη τη νοµοθεσία για την ισότητα στις εργασιακές σχέσεις.
 Οι ανεπιθύµητες οικειότητες θα πρέπει ν’ αντιµετωπισθούν από το ελληνικό δίκαιο
ως ειδική µορφή αδικήµατος που θίγει την αξιοπρέπεια της γυναίκας και το δικαίωµά
της για ισότητα.
 Αν και η παραδοσιακή και κοινωνική αντιµετώπιση του θέµατος είχαν στη χώρα
µας σαν αποτέλεσµα την επιβράδυνση κάθε προετοιµασίας για ειδική νοµοθετική
ρύθµιση, η εξάπλωση των νέων µορφών απασχόλησης και εκµετάλλευσης δρουν
προς τη φορά της επιτάχυνσης. Η σχετική νοµοθετική ρύθµιση που υπάρχει στις
ΗΠΑ, στον Καναδά και στην Αγγλία έχουν ανοίξει το δρόµο. Πρόκειται για νοµοθεσία
που απαγορεύει στον εργοδότη κάθε διάκριση όσο αφορά την αµοιβή, τους όρους
εργασίας ή τα πλεονεκτήµατα από την απασχόληση λόγο φυλής, του χρώµατος, της
θρησκείας, του φύλου ή της εθνικότητας της εργαζόµενης ή του εργαζόµενου.

Κακοποιηση Γυναικών-Τι προβλέπει ο νόμος

Η βία κατά των γυναικών είναι ίσως η πιο επαίσχυντη παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Δεν κάνει διαχωρισμό μεταξύ συνόρων, πολιτισμών ή πλούτου. Όσο συνεχίζεται, δεν μπορούμε να ισχυριζόμαστε ότι κάνουμε ουσιαστική πρόοδο προς την ισότητα, την ανάπτυξη και την ειρήνη».

Ο ορισμός της βίας κατά των γυναικών αντιστοιχεί στον ορισμό που υιοθετήθηκε το 1995 στην 4η Παγκόσμια Διάσκεψη Γυναικών.

Η βία κατά των γυναικών είναι η έκφραση της ιστορικά διαπιστωμένης ανισότητας στις σχέσεις ισχύος μεταξύ ανδρών και γυναικών που οδήγησε στην κυριαρχία των ανδρών επί των γυναικών και στις διακρίσεις σε βάρος των γυναικών, με αποτέλεσμα τη παρεμπόδιση της ανάπτυξής τους.

Επομένως, ο όρος βία περιλαμβάνει:

• Τη βία μέσα στην οικογένεια (ενδοοικογενειακή βία)
• Τη βία γενικά μέσα στην κοινωνία (βιασμός, σεξουαλική κακοποίηση, σεξουαλική παρενόχληση στην εργασία, trafficking/σωματεμπορία).

H βία κατά των γυναικών είναι μεγάλος κίνδυνος για τη δημόσια υγεία και σημαντική αιτία θανάτου και αναπηρίας για τις γυναίκες 16-44 ετών. Σε αναφορά της Παγκόσμιας Τράπεζας εκτιμάται ότι η βία κατά των γυναικών ήταν τόσο σοβαρή αιτία θανάτου και ανικανότητας μεταξύ των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας όσο ο καρκίνος. Πρόκειται για φαινόμενο διαδεδομένο σε όλες τις κοινωνίες και σε όλες τις κοινωνικές τάξεις, ανεξάρτητα από το επίπεδο ανάπτυξης, το βαθμό πολιτικής σταθερότητας, το πολιτισμό ή τη θρησκεία.

Αναφέρουμε τους κυριότερους νόμους που η ελληνική νοµοθεσία διαθέτει προκειμένου να ρυθµίζει και αντιµετωπίζει τη βία κατά των γυναικών:

• Νόµος 1419/1984 βάσει του οποίου ορίζεται ως κακούργηµα το έγκληµα του βιασµού. Με το νόµο αυτό καθιερώθηκε η αυτεπάγγελτη δίωξη για το έγκληµα του
βιασµού.

• Το 2002 ψηφίστηκε στη χώρα µας ο Nόµος 3064, «Για την καταπολέµηση της εµπορίας ανθρώπων, των εγκληµάτων κατά της γενετήσιας ελευθερίας, της πορνογραφίας ανηλίκων και γενικότερα της οικονοµικής εκµετάλλευσης της γενετήσιας ζωής και αρωγή στα θύµατα των πράξεων αυτών». Το άρθρο 8 του νόµου αυτού ποινικοποιεί τη σωµατεµπορία, ενώ το άρθρο 12 παρ. 1, προβλέπει τη σύσταση Προεδρικού ∆ιατάγµατος για τη ρύθµιση των θεµάτων που αφορούν την αρωγή προς τα θύµατα.

• Επίσης, υπάρχει από 27/11/91 η Σύσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προστασία γυναικών και ανδρών κατά την εργασία και η νοµολογία που έχει
διαµορφωθεί µετά τις καταδικαστικές αποφάσεις δικαστηρίων σε βάρος εργοδοτών που παρενόχλησαν σεξουαλικά υπαλλήλους τους.

• Υπάρχει ο Νόµος 3488/2006 - ΦΕΚ 191/Α'/11.9.2006 που προβλέπει την εφαρµογή της αρχής της ίσης µεταχείρισης ανδρών και γυναικών όσον
αφορά στην πρόσβαση στην απασχόληση, στην επαγγελµατική εκπαίδευση και ανέλιξη, στους όρους και στις συνθήκες εργασίας και άλλες συναφείς διατάξεις.

• Νόµος 3500/2006 για την αντιµετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας.

Για τον παρόντα νόµο θεωρείται:

i) ενδοοικογενειακή βία, η τέλεση αξιόποινης πράξης, σε βάρος µέλους της οικογένειας, σύµφωνα µε τα άρθρα 6, 7, 8 και 9 του παρόντος και τα άρθρα 299 και 311 του Ποινικού Κώδικα

ii) α) οικογένεια ή κοινότητα που αποτελείται από συζύγους ή γονείς και συγγενείς πρώτου και δεύτερου βαθµού εξ αίµατος ή εξ αγχιστείας και τα εξ
υιοθεσίας τέκνα τους

β) στην οικογένεια περιλαµβάνονται, εφόσον συνοικούν, συγγενείς εξ αίµατος ή εξ αγχιστείας µέχρι τετάρτου βαθµού και πρόσωπα των οποίων
επίτροπος, δικαστικός παραστάτης ή ανάδοχος γονέας έχει ορισθεί µέλος της οικογένειας, καθώς και κάθε ανήλικο πρόσωπο που συνοικεί στην οικογένεια

γ) οι διατάξεις αυτού του νόµου εφαρµόζονται και στην µόνιµη σύντροφο του άνδρα ή στον µόνιµο σύντροφο της γυναίκας και στα τέκνα, κοινά ή ενός εξ αυτών, εφόσον τα πρόσωπα αυτά συνοικούν, ως και στους τέως
συζύγους.

Η ενδοοικογενειακή βία αποτελεί τεκµήριο κλονισµού του γάµου. Στα πληµµελήµατα ενδοοικογενειακής βίας ο αρµόδιος για την άσκηση
ποινικής δίωξης εισαγγελέας διερευνά τη δυνατότητα διαµεσολάβησης

Προϋπόθεση για την έναρξη της διαδικασίας ποινικής διαµεσολάβησης είναι η υποβολή ανεπιφύλακτης δήλωσης εκ µέρους του προσώπου στο οποίο αποδίδεται η τέλεση του εγκλήµατος, ότι είναι πρόθυµο σωρευτικά:

α) να υποσχεθεί ότι δεν θα τελέσει στο µέλλον οποιαδήποτε πράξη ενδοοικογενειακής βίας (λόγος τιµής) και ότι σε περίπτωση συνοίκησης δέχεται
να µείνει εκτός οικογενειακής κατοικίας για εύλογο χρονικό διάστηµα, εάν το προτείνει το θύµα.

β) να παρακολουθήσει ειδικό συµβουλευτικό - θεραπευτικό πρόγραµµα για την αντιµετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας σε δηµόσιο φορέα, σε όποιον τόπο
και για όσο χρονικό διάστηµα κρίνεται τούτο αναγκαίο από τους αρµόδιους θεραπευτές. Ο υπεύθυνος του προγράµµατος πιστοποιεί την ολοκλήρωση της
παρακολούθησης του. Το σχετικό πιστοποιητικό επισυνάπτεται στο φάκελο της δικογραφίας. Αναφέρονται δε σ' αυτό αναλυτικά, το αντικείµενο του
συµβουλευτικού - θεραπευτικού προγράµµατος και ο αριθµός των συνεδριών που παρακολούθησε ο ενδιαφερόµενος.

γ) να άρει ή να αποκαταστήσει εφόσον είναι δυνατόν αµέσως τις συνέπειες που προκλήθηκαν απ' την πράξη και να καταβάλει εύλογη χρηµατική
ικανοποίηση στον παθόντα.

Αν το θύµα της ενδοοικογενειακής βίας είναι ανήλικος, η ποινική διαµεσολάβηση ενεργείται υπέρ αυτού και από κοινού από τον κατά τόπον αρµόδιο εισαγγελέα ανηλίκων και τον ασκούντα την επιµέλεια, εφόσον αυτός δεν είναι το ίδιο πρόσωπο µε τον φερόµενο ως δράστη του εγκλήµατος. Αν δεν υπάρξει οµοφωνία, η διαµεσολάβηση δεν είναι δυνατή. Ο ανήλικος που έχει συµπληρώσει το δέκατο τέταρτο έτος της ηλικίας του, µπορεί εφόσον το επιθυµεί να παρίσταται κατ' αυτήν και να ακούγεται.

Οι σχετικές µε την ποινική διαµεσολάβηση διατάξεις δεν εφαρµόζονται, αν ο φερόµενος ως δράστης της πράξεως ενδοοικογενειακής βίας είναι επίτροπος, δικαστικός συµπαραστάτης ή ανάδοχος γονέας του ανηλίκου.

Η συµφωνία των διαδίκων για την έναρξη της διαδικασίας ποινικής διαµεσολάβησης ισχύει ως συµβιβασµός ως προς τις χρηµατικές αξιώσεις από το έγκληµα ενδοοικογενειακής βίας. Μόνη η συµφωνία του παθόντος συζύγου για την έναρξη της διαδικασίας δεν εµποδίζει την άσκηση αγωγής διαζυγίου ή την υποβολή αιτήσεως συναινετικής λύσεως του γάµου, την πρόοδο της δίκης και τη λύση του γάµου.

Η εντός τριετίας από την αρχειοθέτηση της υπόθεσης µη συµµόρφωση του φερόµενου ως δράστη προς τους όρους της ποινικής διαµεσολάβησης παρέχει
στο θύµα του εγκλήµατος ενδοοικογενειακής βίας το δικαίωµα να ζητήσει, µε αγωγή του, την ανατροπή της συµφωνίας, όσον αφορά στις χρηµατικές αξιώσεις.

Μετά την ολοκλήρωση της ποινικής διαµεσολάβησης αποκλείεται η ανατροπή της συµφωνίας, εξ οιουδήποτε λόγου και η αναζήτηση των καταβληθέντων σε συµµόρφωση αυτής. Τα ίδια αποτελέσµατα επιφέρει και η λύση του γάµου µεταξύ των συζύγων εντός της τριετίας.

Τα θύµατα ενδοοικογενειακής βίας δικαιούνται ηθικής συµπαράστασης και της αναγκαίας υλικής συνδροµής από νοµικά πρόσωπα δηµοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, που λειτουργούν ειδικά για τους σκοπούς αυτούς υπό την εποπτεία του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και από κοινωνικές υπηρεσίες των οργανισµών τοπικής αυτοδιοίκησης.

Οι αστυνοµικές αρχές που επιλαµβάνονται, στο πλαίσιο των αρµοδιοτήτων τους, υποθέσεων ενδοοικογενειακής βίας υποχρεούνται, εφόσον το ζητήσει το
θύµα, να ενηµερώσουν αυτό και τους παραπάνω φορείς, ώστε να παρασχεθεί αµέσως η απαραίτητη, κατά περίπτωση, αρωγή.

Σε περίπτωση που η γυναίκα υποστεί κακοποίηση µπορεί:

1. Να υποβάλει µήνυση κατά του δράστη(προφορική ή γραπτή) σε οποιοδήποτε αστυνοµικό τµήµα, να ζητήσει την καταγραφή του περιστατικού κακοποίησης στο
βιβλίο συµβάντων του αστυνοµικού τµήµατος και να ζητήσει αντίγραφο

2. Να ζητήσει από τον εισαγγελέα υπηρεσίας να δώσει έγγραφη εντολή στο αρµόδιο αστυνοµικό τµήµα να καλέσουν τον δράστη προκειµένου να του γίνουν
"συστάσεις" (εάν δεν θέλει να υποβάλει µήνυση εναντίον του).

3. Να ζητήσει από τον εισαγγελέα να δώσει εντολή στον αρµόδιο ιατροδικαστή να υποβληθεί σε ιατροδικαστική εξέταση. Αφού µεταβεί στην ιατροδικαστική υπηρεσία και υποβληθεί σε ιατρικές εξετάσεις µπορεί να ζητήσει να λάβει αντίγραφο της ιατροδικαστικής εξέτασης.

4. Αν πάει σε νοσοκοµείο µπορεί να ζητήσει να καταγραφεί το περιστατικό στο βιβλίο συµβάντων ως κακοποίηση και να κρατήσει αντίγραφο. Μπορεί ακόµα, να ζητήσει την κοινωνική υπηρεσία του νοσοκοµείου, η οποία µπορεί να την στηρίξει σ' ένα πρώτο επίπεδο, καθώς και να την ενηµερώσει ή και να τη παραπέµψει στους κατάλληλους φορείς.

5. Εάν δεν επιθυµεί να επιστρέψει στη συζυγική στέγη µπορεί να µετακοµίσει προσωρινά µε τα ανήλικα της. Καλό όµως είναι να έχει ζητήσει προηγουµένως την
καταγραφή του γεγονότος της κακοποίησης στο βιβλίο συµβάντων της αστυνοµίας ή να στείλει µια εξώδικο δήλωση που να ανακοινώνει στο σύζυγο τη µετοίκιση τη δικής  της ή και των παιδιών της.

Ποιά είναι τα Νοµικά δικαιώµατα του θύµατος;

Δίνονται εγγυήσεις για το ότι έχετε :

1. το δικαίωµα να ενηµερώνεστε, να είστε παρών και να εισακουστείτε για οτιδήποτε σχετικό µε τις νοµικές διαδικασίες απόδοσης δικαιοσύνης κατά τη διάρκεια
όλων των κρίσιµων σταδίων καθώς και να ξέρετε πως µπορείτε να συµµετέχετε στις διαδικασίες αυτές.

2. το δικαίωµα να ενηµερώνεστε για το ρόλο σας στο σύστηµα απονοµής δικαιοσύνης συµπεριλαµβανοµένου τι µπορείτε να περιµένετε από το σύστηµα και τι
το σύστηµα περιµένει από εσάς.

3. το δικαίωµα να ζητήσετε αποζηµίωση µέσα από το Πρόγραµµα Αποζηµίωσης Θύµατος.

4. το δικαίωµα να προστατεύεστε από τον εκφοβισµό.

5. το δικαίωµα να ενηµερωθείτε για την σύλληψη του κατηγορουµένου.

6. το δικαίωµα να πληροφορηθείτε τυχόν αλλαγές στο Πρόγραµµα.

7. το δικαίωµα να υποβάλετε Μηνυτήρια Αναφορά στο δικαστήριο και να επιδιώξετε δικαστική αποκατάσταση από τον προσβάλλων.

8. το δικαίωµα στην άµεση και έγκαιρη κατάθεση της υπόθεσης.

9. το δικαίωµα στην εκ των προτέρων γνωστοποίηση σχετικά µε την απελευθέρωση του κατηγορουµένου ή οποιαδήποτε αλλαγή στους περιοριστικούς όρους, συµπεριλαµβανοµένου την απόδραση του κατηγορουµένου.

10. το δικαίωµα να απαιτήσετε βοήθεια στο να εξηγήσετε σε εργοδότες και πιστωτικές για το χαµένο χρόνο και/ή για σοβαρή χρηµατική απώλεια που συνέβη ως
άµεσο αποτέλεσµα του εγκλήµατος ή της συνεργασίας σας στην υπόθεση.

11. το δικαίωµα να απαιτήσετε την παρουσία Συνηγόρου θύµατος κατά τη διάρκεια των σταδίων των νοµικών δράσεων.

Αν σκέφτεστε να πάρετε διαζύγιο:

1. Μπορείτε να επιδιώξετε την έκδοση συναινετικού διαζυγίου εάν συµφωνεί και ο
σύζυγός σας.

2. Μπορείτε να επιδιώξετε την έκδοση διαζυγίου ανεξάρτητα µε το αν επιθυµεί ή συμφωνεί ο σύζυγός σας.

Είτε έχετε υποστεί κακοποίηση είτε όχι:

1. ∆ικαιούστε να ζητήσετε διατροφή η οποία µπορεί να αναπροσαρµόζεται ανά δυο χρόνια µε δικαστική απόφαση για τα παιδία σας εάν είναι ανήλικα ή σπουδάζουν
ή για εσάς εάν δεν µπορείτε να εργαστείτε.

2. ∆ικαιούστε να ζητήσετε τη ρύθµιση της χρήσης της οικογενειακής στέγης, δηλαδή το δικαίωµα να συνεχίζετε να διαµένετε στο χώρο που χρησιµοποιούσατε ως
οικογενειακή στέγη ακόµα και αν ανήκει στο σύζυγο σας.

3. ∆ικαιούστε να ζητήσετε την επιµέλεια των παιδιών σας. Για την άµεση ικανοποίηση των παραπάνω δικαιωµάτων µπορείτε να ασκήσετε αίτηση
ασφαλιστικών µέτρων µε την οποία θα ρυθµιστούν τα παραπάνω ζητήµατα.

4. Εάν τα περιουσιακά στοιχεία που αποκτήθηκαν µετά το γάµο ανήκουν στο σύζυγο µπορείτε να διεκδικήσετε µετά από τρία χρόνια διάστασης, ή µετά την έκδοση
του διαζυγίου το 1/3 τουλάχιστον από αυτά.

5. Εάν ο σύζυγος δεν υπακούσει σε οποιαδήποτε δικαστική απόφαση (µη καταβολή διατροφής, παραβίαση διατάξεων για την επικοινωνία µε τα παιδιά κ.ά.) διαπράττει ποινικό αδίκηµα που τιµωρείται µε ποινή φυλάκισης.

Συμβουλές για την επιβίωση κακοποιημένων γυναικών: 

Μόνο οι κακοποιηµένες γυναίκες µπορούν ν' αποφασίσουν τί θα κάνουν µε τη σχέση τους. Το αν θα µείνουν ή αν θα φύγουν είναι αποκλειστικά δική τους
απόφαση. Είναι όµως σηµαντικό να έχουν έτοιµο ένα σχέδιο «απόδρασης» αν ο κίνδυνος είναι µεγάλος για αυτές και τα παιδιά τους (εφόσον υπάρχουν)

Ας δούμε μερικές πρακτικές συμβουλές επιβίωσης:

Τί να πάρετε µαζί σας αν χρειαστεί να εγκαταλείψετε τον σύντροφό σας:

• Ταυτότητα
• Πιστοποιητικό γέννησης (και των παιδιών)
• ∆ιαβατήριο, άδεια εργασίας ή άσκησης επαγγέλµατος
• Χρήµατα, βιβλιάρια καταθέσεων, βιβλιάρια επιταγών, πιστωτικές κάρτες.
• Κλειδιά (σπιτιού, αυτοκινήτου, γραφείου)
• Φάρµακα
• Ατζέντα µε διευθύνσεις
• Ρουχισµό και είδη ατοµικής καθαριότητας
• Επίσης, πάρτε µαζί σας όλα τα έγγραφα που έχουν σχέση µε τις επιθέσεις βίας που έχετε δεχτεί, όπως εκθέσεις από την αστυνοµία, διατάγµατα δικαστηρίου,
αντίγραφα ιατρικών αναφορών και ιατροδικαστικές εκθέσεις.